วิธีคิดภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2569: ขั้นบันได ค่าลดหย่อน และสูตรคำนวณแบบเข้าใจง่าย

1. เข้าใจโครงสร้างภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในประเทศไทยใช้ระบบ อัตราภาษีแบบขั้นบันได (Progressive Tax Rate) ซึ่งหมายความว่า เงินได้สุทธิส่วนที่สูงขึ้นจะเสียภาษีในอัตราที่สูงขึ้น ไม่ใช่การนำอัตราภาษีขั้นสูงสุดมาคูณกับเงินได้ทั้งหมด

สูตรพื้นฐานที่กรมสรรพากรกำหนด:

เงินได้พึงประเมิน (รายได้ทั้งปี) - ค่าใช้จ่าย - ค่าลดหย่อน = เงินได้สุทธิ (Net Taxable Income)

เงินได้สุทธิ × อัตราภาษีตามขั้นบันได = ภาษีที่ต้องจ่ายจริง

---

2. ตารางอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 8 ขั้น

---

3. สรุปรายการลดหย่อนภาษีสำคัญที่ใช้ได้จริง

1. กลุ่มลดหย่อนส่วนตัวและครอบครัว:

- ค่าลดหย่อนส่วนตัวผู้มีเงินได้: 60,000 บาท (ทุกคนได้รับสิทธิ์ทันทีโดยอัตโนมัติ) - คู่สมรส (จดทะเบียนสมรสและไม่มีเงินได้): 60,000 บาท - บุตร: คนละ 30,000 บาท (บุตรคนที่ 2 เป็นต้นไปที่เกิดปี 2561 เป็นต้นไป ได้สิทธิ์คนละ 60,000 บาท) - บิดามารดา (อายุ 60 ปีขึ้นไปและมีรายได้ไม่เกิน 30,000 บาท/ปี): คนละ 30,000 บาท (ได้ทั้งพ่อแม่ตนเองและคู่สมรส สูงสุด 4 คน รวม 120,000 บาท)

1. กลุ่มประกัน การออม และการลงทุน:

- ประกันสังคม: ตามที่จ่ายจริงสูงสุด 9,000 บาท/ปี - ประกันชีวิตและประกันสะสมทรัพย์: ตามจริงสูงสุด 100,000 บาท - ประกันสุขภาพตนเอง: ตามจริงสูงสุด 25,000 บาท (เมื่อรวมกับประกันชีวิตต้องไม่เกิน 100,000 บาท) - ประกันสุขภาพบิดามารดา: ตามจริงสูงสุด 15,000 บาท - กองทุนรวมเพื่อการออม (SSF): สูงสุด 30% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 200,000 บาท - กองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) / กบข. / กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD): สูงสุด 15-30% แต่เมื่อรวมกลุ่มเกษียณทั้งหมดต้องไม่เกิน 500,000 บาท

1. กลุ่มอสังหาริมทรัพย์และมาตรการรัฐ:

- ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมเพื่อซื้อหรือสร้างที่อยู่อาศัย: ตามจริงสูงสุด 100,000 บาท

---

4. ตัวอย่างการคิดภาษีจริงแบบ Step-by-Step

กรณีตัวอย่าง: คุณสมชาย เป็นพนักงานบริษัทเอกชน มีเงินเดือน 50,000 บาท (รายได้ทั้งปี 600,000 บาท) มีโบนัส 50,000 บาท จ่ายประกันสังคม 9,000 บาท ซื้อประกันชีวิต 30,000 บาท และจ่ายดอกเบี้ยบ้าน 40,000 บาท

1. รวมเงินได้ทั้งปี: 600,000 + 50,000 = 650,000 บาท
2. หักค่าใช้จ่าย: กฎหมายให้หัก 50% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท = 100,000 บาท
3. หักค่าลดหย่อน:

- ส่วนตัว = 60,000 บาท - ประกันสังคม = 9,000 บาท - ประกันชีวิต = 30,000 บาท - ดอกเบี้ยบ้าน = 40,000 บาท (รวมรายการลดหย่อนทั้งหมด = 139,000 บาท)

1. คำนวณเงินได้สุทธิ: 650,000 - 100,000 - 139,000 = 411,000 บาท
2. คำนวณภาษีตามขั้นบันได:

- ขั้นที่ 1 (0 - 150,000 บาท): ได้รับการยกเว้น = 0 บาท - ขั้นที่ 2 (150,001 - 300,000 บาท @ 5%): 150,000 × 5% = 7,500 บาท - ขั้นที่ 3 (300,001 - 411,000 บาท @ 10%): ส่วนเกิน 111,000 × 10% = 11,100 บาท

1. รวมภาษีที่ต้องจ่ายจริงทั้งสิ้น: 7,500 + 11,100 = 18,600 บาท (หรือเฉลี่ยเดือนละ 1,550 บาท)