คำนวณประกันสังคม

มาตรา 33 — ลูกจ้างในสถานประกอบการ

ผู้ประกันตนมาตรา 33 คือลูกจ้างที่ทำงานในสถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป จ่ายเงินสมทบในอัตรา 5% ของค่าจ้าง โดยคิดจากฐานค่าจ้างขั้นต่ำ 1,650 บาท และสูงสุดไม่เกิน 17,500 บาท จุดสำคัญที่คนมักไม่รู้คือเพดานนี้ทำให้ไม่ว่าเงินเดือนจะ 17,500 หรือ 150,000 บาท ก็หักเท่ากันคือ 875 บาทต่อเดือน และนายจ้างต้องสมทบให้อีก 875 บาท รวมเข้ากองทุนเดือนละ 1,750 บาท ส่วนรัฐบาลร่วมสมทบอีกส่วนหนึ่งในอัตราที่กฎหมายกำหนด

มาตรา 39 — เคยเป็นลูกจ้างแล้วส่งต่อเอง

เมื่อลาออกจากงานประจำ ความเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 จะสิ้นสุดลง หากต้องการรักษาสิทธิไว้ โดยเฉพาะสิทธิชราภาพที่สะสมมา สามารถสมัครเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 ได้ โดยมีเงื่อนไขว่าต้องเคยส่งเงินสมทบมาตรา 33 มาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน และต้องสมัครภายใน 6 เดือนนับจากวันที่ออกจากงาน เงินสมทบคิดจากฐานค่าจ้างคงที่ 4,800 บาท ในอัตรา 9% เท่ากับ 432 บาทต่อเดือน จ่ายเองทั้งหมดเพราะไม่มีนายจ้างแล้ว ข้อควรระวังคือหากขาดส่ง 3 เดือนติดต่อกัน หรือส่งไม่ครบ 9 เดือนภายใน 12 เดือน ความเป็นผู้ประกันตนจะสิ้นสุดทันที

มาตรา 40 — อาชีพอิสระและฟรีแลนซ์

สำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระ พ่อค้าแม่ค้า เกษตรกร ฟรีแลนซ์ หรือผู้ที่ไม่เคยอยู่ในระบบประกันสังคมมาก่อน สามารถสมัครมาตรา 40 ได้ โดยเลือกทางเลือกความคุ้มครองได้ 3 แบบ ทางเลือกที่ 1 จ่าย 70 บาทต่อเดือน ได้ความคุ้มครองกรณีเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และเสียชีวิต ทางเลือกที่ 2 จ่าย 100 บาท เพิ่มสิทธิเงินบำเหน็จชราภาพเข้ามา ส่วนทางเลือกที่ 3 จ่าย 300 บาท ได้ครบทุกสิทธิรวมถึงเงินสงเคราะห์บุตร จุดเด่นคือรัฐบาลร่วมจ่ายสมทบให้ด้วยทุกทางเลือก ทำให้เงินเข้ากองทุนมากกว่าที่จ่ายเองจริง

เงินบำนาญชราภาพคำนวณอย่างไร

นี่คือสิทธิที่มีมูลค่าสูงที่สุดแต่คนรู้น้อยที่สุด เงื่อนไขคือต้องมีอายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ ความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลง และส่งเงินสมทบครบ 180 เดือน หรือ 15 ปีจึงจะได้รับเงินบำนาญรายเดือนไปตลอดชีวิต สูตรคือ 20% ของค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย และทุก 12 เดือนที่ส่งเกิน 180 เดือน จะได้อัตราเพิ่มอีกปีละ 1.5%

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัด นาย ก. ส่งเงินสมทบครบ 15 ปีพอดี ที่ฐานค่าจ้างเฉลี่ย 15,000 บาท จะได้บำนาญเดือนละ 3,000 บาท ตลอดชีพ แต่หากนาย ก. ส่งต่ออีก 5 ปีรวมเป็น 20 ปี อัตราจะเพิ่มเป็น 20 + (5 × 1.5) = 27.5% ได้บำนาญเดือนละ 4,125 บาทต่างกันเดือนละกว่าพันบาทตลอดชีวิตจากการส่งเพิ่มเพียง 5 ปี หากส่งไม่ครบ 180 เดือน จะได้เป็นเงินบำเหน็จก้อนเดียวแทน ซึ่งคือเงินสมทบส่วนชราภาพที่สะสมไว้พร้อมผลประโยชน์

ข้อควรรู้เพิ่มเติม

• เงินสมทบใช้ลดหย่อนภาษีได้ ตามจำนวนที่จ่ายจริง สูงสุด 10,500 บาทต่อปีสำหรับมาตรา 33 อย่าลืมนำไปกรอกในแบบ ภ.ง.ด. 90/91
• อัตราอาจถูกปรับลดชั่วคราว ในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจรัฐเคยประกาศลดอัตราเงินสมทบเป็นการชั่วคราว ตัวเลขในเครื่องมือนี้เป็นอัตราปกติ
• สิทธิว่างงานต้องส่งครบ 6 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน กรณีถูกเลิกจ้างได้ 50% ของค่าจ้างไม่เกิน 180 วัน กรณีลาออกเองได้ 30% ไม่เกิน 90 วัน
• ตรวจสอบยอดจริงได้เอง ผ่านแอป SSO Connect หรือเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม ซึ่งแสดงจำนวนเดือนที่ส่งสะสมและยอดเงินชราภาพที่แท้จริง